Küre Dedektifi
Müezzinzade Ali Paşa

İNEBAHTI 1571

Müezzinzade Ali Paşa: dosyayı sen yönet

Osmanlı donanması İnebahtı'da neden yenildi?

Kıbrıs'ta Magosa düşmek üzere, Messina'da bir ittifak donanması toplanıyor. Elinde iki yüzü aşkın kadırga var; karşında Venedik'in yeni silahı, altı galeas.

Bu dosyayı oyna

Müezzinzade Ali Paşa · Kaptan-ı Derya

GörevKaptan-ı Derya (1569'dan beri)
PadişahII. Selim
SadrazamSokullu Mehmed Paşa
Bulunduğun yerDoğu Akdeniz · Girit açıkları
YanındakilerPertev Paşa, Uluç Ali, Mehmed Şuluk
RakibinDon Juan de Austria

Temmuz 1571. Kaptan-ı Derya Müezzinzade Ali Paşa olarak denizdesin; sancak sende, emrinde Padişah II. Selim'in sana emanet ettiği donanma var. Kıbrıs seferi bir yıldır sürüyor. Lefkoşa düştü, Magosa ise on aydır kuşatma altında ve hâlâ direniyor.

Batıda aynı yaz bir ittifak kuruluyor. Papalık, İspanya ve Venedik Mayıs'ta Kutsal İttifak'ı imzaladı. Gemiler Sicilya'daki Messina'da toplanacak; başında İspanya Kralı'nın üvey kardeşi Don Juan de Austria olacak, yaşı yirmi dört. Venedik tersanesinde de yeni bir silah hazır: altı büyük galeas.

Elinde iki yüzü aşkın kadırga ve kalyata, yanında Uluç Ali gibi usta kaptanlar, arkanda ise bir Divan var ve Divan sonuç ister. Biz de bu dosyada şunu soracağız: 7 Ekim sabahı donanma körfezden çıkmak zorunda mıydı?

Tarihte gerçekte ne oldu

Kıbrıs seferi 1570 yazında başladı. Lefkoşa Eylül 1570'te düştü; Magosa 1 Ağustos 1571'de şartlı teslim oldu. Venedikli komutan Marcantonio Bragadin teslimden sonra öldürüldü.

KAYNAKLAR AYRIŞIRTeslim şartlarının nasıl bozulduğu ve Bragadin'in ölüm biçimi Osmanlı ve Venedik kaynaklarında farklı anlatılır. Ölüm kesindir, ayrıntılar tartışmalıdır.

Papalık, İspanya ve Venedik 1571 Mayıs'ında Kutsal İttifak'ı kurdu. Don Juan de Austria komutasındaki donanma Ağustos sonunda Messina'da toplandı, 16 Eylül'de yola çıktı ve 26–27 Eylül'de Korfu'ya vardı.

YAKLAŞIKİttifak donanması yaklaşık 205–210 kadırga ve altı galeastan oluşuyordu. Osmanlı donanması için kaynaklar yaklaşık 210–230 kadırga ve kalyata verir; fıst ve küçük tekneler eklenince toplam yükselir.

RİVAYET · KESİN DEĞİLİstanbul'dan gelen "düşmanı ara ve savaş" emri ve harp meclisindeki tartışma (Pertev Paşa ve Uluç Ali'nin körfezde kalma yönündeki görüşü, Ali Paşa'nın çıkma kararı) sonradan yazılmış anlatılara dayanır. Meclisin tutanağı yoktur.

7 Ekim 1571'de iki donanma Patras Körfezi'nin ağzında karşılaştı. Venedik galeasları kolların önüne yerleştirilmişti; ilk saatlerde Osmanlı hattını bozdukları anlatılır. Rüzgârın öğleye doğru batıya dönüp ittifaktan yana kaydığı aktarılır; zamanı ve etkisi tartışmalıdır.

Merkezde Ali Paşa'nın Sultana'sı ile Don Juan'ın Real'i birbirine kilitlendi. Ali Paşa savaşta öldü; iki oğlu esir düştü. Kuzeyde Mehmed Şuluk'un kanadı bozuldu. Güneyde Uluç Ali, Doria ile merkez arasındaki boşluğa girdi, Malta Şövalyeleri'nin amiral gemisini ele geçirdi ve Bazán'ın yedekleri yetişince gemilerinin bir bölümüyle çekildi.

YAKLAŞIKOsmanlı kaybı için kaynaklar 15–30 bin ölü, birkaç bin ile 8 bin arası esir verir; yaklaşık 200 gemi ele geçti, battı ya da yandı, 30–40 gemi kurtuldu. İttifakın kaybı yaklaşık 7–8 bin ölü ve 12–17 kadırgadır. İttifak on iki bin kadar Hristiyan kürekçiyi özgürlüğüne kavuşturdu.

Uluç Ali İstanbul'a döndüğünde Padişah II. Selim ona "Kılıç" lakabını verdi ve kaptan-ı derya yaptı. Haliç Tersanesi'nde kış boyunca yeni gemiler yapıldı; 1572 baharında Kılıç Ali Paşa'nın komutasında yeni bir donanma denize açıldı.

RİVAYET · KESİN DEĞİLSokullu Mehmed Paşa'nın Venedik balyozu Barbaro'ya Kıbrıs'ı almakla Venedik'in kolunu kestiklerini, donanmanın yenilmesinin ise Osmanlı'nın sakalını traş etmek olduğunu, sakalın daha gür çıkacağını söylediği aktarılır.

İttifak zaferi kullanamadı. Venedik Mart 1573'te ayrı bir barış imzaladı; Kıbrıs Osmanlı'da kaldı ve Venedik tazminat ödedi.

Kaynaklar

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar