Küre Dedektifi
Barbaros Hayreddin Paşa

PREVEZE 1538

Barbaros Hayreddin Paşa: dosyayı sen yönet

Doria neden körfeze girmedi?

Kırk kadırga Tersane'den çıkıyor. Önünde Venedik'in adaları var; Korfu'da ise Papa'nın, Venedik'in ve İmparator'un donanmaları buluşacak. Gemi sayısında onlar önde.

Bu dosyayı oyna

Barbaros Hayreddin Paşa · Kaptan-ı Derya, Cezayir-i Bahr-i Sefid Beylerbeyi

YaşAltmışlarında (doğum yılı kesin değil)
DoğumMidilli · 1460'lar–1470'ler
Kaptan-ı deryalıkta1533/34'ten beri
Bulunduğun yerİstanbul · Tersane-i Amire
Elindeki güçKadırga ve kalyatalar, levent reisler, yeniçeri
RakibinAndrea Doria, İmparator V. Karl'ın amirali

Haziran 1538. Haliç'teki Tersane'de kırk kadırga denize iniyor. Cezayir'den İstanbul'a çağrılıp donanmanın başına geçeli beş yıl kadar oldu. Midilli'de doğdun; hangi yıl doğduğunu kaynaklar kesin bilmiyor, ama altmışı geçtiğin belli.

Geçen yaz Korfu'yu kuşattın ve alamadın. Dönüşte Adalar Denizi'ndeki Venedik adalarının bir kısmını aldın, Nakşa Dukalığı'nı bağladın. Şubat'ta Papa III. Paulus, Venedik'i ve İmparator V. Karl'ı aynı ittifakta topladı. Donanmalarını Korfu'da birleştirecekler. Başlarında Cenevizli Andrea Doria olacak; yetmiş iki yaşında, senin kadar deniz görmüş bir adam.

Kâğıt üstünde onların gemisi seninkinden çok. Ama üç devletin üç ayrı amirali var ve birbirlerine pek güvenmiyorlar. Biz de bu dosyada şunu soracağız: Doria neden körfeze girmedi?

Tarihte gerçekte ne oldu

Barbaros Hayreddin Paşa 7 Haziran 1538'de kırk kadırgayla İstanbul'dan çıktı. İşkatoz, Andre, Serifos, Kerpe, Kaşot ve İstanpulya alındı; İstendil ve İşkiroz vergiye bağlandı. 13 Temmuz'da Girit önlerine varıldı ve kıyılara bir hafta akın edildi.

Şubat 1538'de Papa III. Paulus'un öncülüğünde Papalık, Venedik ve İmparator V. Karl bir ittifak kurdu. Donanma Korfu'da toplandı: Papalık kadırgaları Marco Grimani, Venedik kadırgaları Vincenzo Capello komutasındaydı. Andrea Doria İspanyol ve Ceneviz filosuyla 22 Eylül'de katıldı.

YAKLAŞIKOsmanlı donanması için Türk kaynakları 122 kadırga ve kalyata verir; başka tahminler 120 ile 150 arasında değişir. İttifak donanması için 130–170 kadırga, 50–140 yelkenli, çok sayıda küçük gemi ve yaklaşık 60 bin kişi verilir.

Barbaros, İstanbul'dan gelen doksan gemilik ikinci kol ve Mısır'dan gelen Salih Reis'in filosuyla birleşti, Mora'yı dolaşıp Arta Körfezi'ne girdi. Papalık kadırgalarının Preveze'ye daha önce yaptığı çıkarma geri püskürtülmüştü.

Karaya asker çıkarma önerisi kaynaklarda Sinan Reis'e bağlanır; bazı anlatılar Turgut ve Salih Reis'i de bu görüşte gösterir. İttifakın 23–25 Eylül'deki çıkarma denemeleri püskürtüldü; 25 Eylül'dekini Turgut Reis, Murad Ağa ve Güzelce Mehmed Reis karşıladı. Doria körfeze girmedi.

27–28 Eylül gecesi Doria güneye, Ayamavra yakınındaki Sessola'ya çekildi. 28 Eylül'de Osmanlı donanması hilal düzeninde ilerledi: merkezde Barbaros, sağda Salih Reis, solda Seydi Ali Reis, arkada Turgut Reis. Rüzgâr kesilince ittifakın yelkenlileri hareketsiz kaldı. Venedik kalyonu (kaptanı Alessandro Condalmiero) saatlerce dövüldü ama alınamadı. Doria akşam fenerlerini söndürüp Korfu'ya çekildi.

YAKLAŞIKİttifakın kaybı kaynağa göre 7 ile 128 gemi arasında verilir; İngilizce eserlerde 13 batık ve 36 ele geçirilmiş gemi, yaklaşık 3 bin esir. Osmanlı kaynaklarına göre donanma gemi kaybetmedi; yaklaşık 400 şehit ve 800 yaralı verdi.

Zafer haberini Hasan Bey 14 Ekim 1538'de Yanbolu'da Kanuni'ye ulaştırdı. Doria 27 Ekim'de Nova'yı (Castelnuovo) aldı; Barbaros kaleyi 7 Ağustos 1539'da geri aldı. Venedik 1540 ahidnamesiyle adalarını, Anabolu ile Menekşe'yi bıraktı ve 300 bin duka ödedi.

YORUMDoria'nın neden körfeze girmediği ve 28 Eylül'de neden tam güçle saldırmadığı tartışmalıdır: dar boğaz ve kıyı topları, rüzgâra bağlı yelkenliler, kendi malı olan kadırgaları riske atmama isteği, Venedik'le arasındaki güvensizlik. Venedikliler onu açıkça suçladı.

Kaynaklar

Bu dosya Barbaros Hayreddin Paşa hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar