Küre Dedektifi
Babür

PANİPAT 1526

Babür: dosyayı sen yönet

Babür kendinden kat kat büyük orduyu nasıl yendi?

Kasım 1525. Kabil'den beşinci Hindistan seferine çıkıyorsun. Karşında Lodi Sultanlığı'nın fil ordusu, yanında Osmanlı usulü top ve araba var.

Bu dosyayı oyna

Zahireddin Muhammed Babür · Kabil Hükümdarı

Yaş42
DoğumFergana · 14 Şubat 1483
Kabil'de21 yıldır (1504'ten beri)
Bulunduğun yerKabil, sefer ordugâhı
Elindeki güç12–15 bin muharip (YAKLAŞIK); top ve tüfekçi bölükleri
Rakibinİbrahim Lodi, Delhi Sultanı

Kasım 1525. Kabil'in kışı yaklaşıyor. Yirmi bir yıldır bu şehrin hükümdarısın; Fergana'yı kaybettin, Semerkant'ı birkaç kez alıp tutamadın, Kabil'i tuttun. Kırk iki yaşındasın. Hindistan'a bu beşinci gidişin: öncekilerde sınırı yokladın, 1524'te Lahor'a kadar indin ve döndün. Bu sefer dönmek için çıkmıyorsun.

Delhi Sultanı İbrahim Lodi sekiz yıldır tahtta ve emirleriyle arası bozuk. Pencap valisi Devlet Han Lodi ile sultanın amcası Alam Han seni davet edenlerin başında; ikisinin de kendi hesabı var. Yanında yeni bir şey de var: Osmanlı usulü top ve tüfek. Çaldıran'da (1514) Yavuz Selim'in ordusuna zafer kazandıran düzen buydu. Topçubaşıların Ustad Ali Kuli ile Mustafa Rumi o geleneğin adamları.

Önünde dağlar, beş nehir, Hindistan sıcağı ve sayısı kaynaklarda şişirilen bir fil ordusu var. Kabil'den yeni asker çağıramazsın; yanındakiyle gideceksin. Biz de bu dosyada şunu soracağız: Babür, kendinden kat kat büyük orduyu nasıl yendi?

Tarihte gerçekte ne oldu

Babür 17 Kasım 1525 civarında Kabil'den çıktı; bu Hindistan'a beşinci seferiydi. Oğlu Hümayun ordudaydı. Aralık 1525'te İndus'u geçti. Pencap valisi Devlet Han Lodi'nin ordusu Babür yaklaştıkça dağıldı; vali teslim oldu.

YAKLAŞIKŞubat–Mart 1526'da Hümayun öncü kuvvetle Hisar Firoza çevresinde sultanın komutanı Hamid Han'ı bozdu. Çarpışmanın tarihi kaynaklarda Şubat sonu ile Mart başı arasında değişir.

Babür Nisan 1526'da Panipat'a vardı (12 Nisan civarı, YAKLAŞIK). Sağ kanadını kasabanın evlerine, sol kanadını hendek ve kesik ağaç dallarına dayadı. Ortada yaklaşık 700 araba deri ipli kayışla birbirine bağlandı; aralarına top ve tüfekçiler kondu. Topçubaşıları Ustad Ali Kuli ve Mustafa Rumi'ydi. Babür bu düzene "Rumi", yani Osmanlı usulü der; Çaldıran'daki (1514) Osmanlı düzeni örnek alındı.

YAKLAŞIKBabür'ün ordusu 12–15 bin civarındaydı. İbrahim Lodi'nin ordusu için Babür yüz bin asker ve bin fil yazar. Bugünkü tahminler çoğunlukla 30–40 bin asker ve birkaç yüz ile bin arası fil. Rakamlar abartılıdır.

Bir haftalık bekleyişten sonra Babür birkaç bin atlıyı gece baskınına gönderdi (YAKLAŞIK 4–5 bin). Baskın karanlıkta istenen sonucu vermedi. 21 Nisan 1526 sabahı İbrahim Lodi'nin ordusu ileri çıktı. Araba hattı ve toplar karşısında sıkıştı; Babür'ün kanat birlikleri (tulgama) iki yandan çevresini sardı. Muharebe öğleye doğru bitti.

YAKLAŞIKİbrahim Lodi muharebede öldü; cesedi akşama doğru sahada bulundu. Babür 15–16 bin ölüden söz eder; modern tahminler 15–20 bin civarındadır. Babür tarafının kaybı küçüktü; güvenilir sayı yok.

Hümayun hemen Agra'ya gönderildi; Babür Delhi'ye yöneldi. Delhi'de Cuma hutbesi Babür adına okundu. Babür Mayıs 1526'da Agra'ya girdi. Hazineyi ordu, beyler ve Kabil halkı arasında dağıttığı anlatılır.

RİVAYET · KESİN DEĞİLGwalior Rajası Bikramajit'in ailesinin Hümayun'a sunduğu elmas Babürnâme'de geçer; Babür onu oğluna geri verir. Bu elmasın bugünkü Koh-i-Nur olup olmadığı tartışmalıdır.

Zaferden sonra ordu Hindistan sıcağı ve evden uzaklık yüzünden Kabil'e dönmek istedi. Babür beylerini toplayıp kalmaya ikna etti (Babürnâme'den aktarım). Rana Sanga ile asıl çarpışma 16 Mart 1527 civarında Hanua'da oldu. Babür 1530'da Agra'da öldü.

Kaynaklar

Bu dosya Babür hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar