Küre Dedektifi
Alp Arslan

MALAZGİRT 1071

Alp Arslan: dosyayı sen yönet

Savaş istemeyen sultan Malazgirt'i nasıl kazandı?

Halep önündesin, gözün Mısır'da. Kuzeyden bir ulak geliyor: Bizans imparatoru büyük bir orduyla doğuya yürüyor.

Bu dosyayı oyna

Sultan Alp Arslan · Selçuklu Sultanı

Yaş40 civarı (YAKLAŞIK)
Doğum1029–1032 arası · kaynaklar ayrılıyor
Sultanlıkta8 yıldır (1063'ten beri)
Bulunduğun yerHalep önü, kuşatma ordugâhı
Elindeki güçHassa gulamları, Türkmen beyleri, bağlı emirlerin süvarisi
RakibinBizans İmparatoru IV. Romanos Diogenes (Romen Diyojen)

Nisan 1071. Halep surlarının önündesin. Şehrin Mirdasî emiri Mahmud hutbeyi Bağdat halifesi adına okutuyor ama huzuruna çıkıp bağlılık sunmaya yanaşmıyor. Sen bunu istiyorsun; çünkü asıl hedefin daha güneyde, Kahire'deki Fatımî halifesi.

Kuzeydeki hesabı kapattığını düşünüyorsun. Geçen yıl Malazgirt ve Erciş kalelerini aldın, Urfa önünden ayrılıp Fırat'ı geçtin. Bu kış Bizans İmparatoru Romen Diyojen'in elçileriyle barışın sürmesini konuştunuz. Vezirin Nizamülmülk yanında.

Şimdi ordugâha kuzeyden bir haber düştü: Diyojen büyük bir orduyla Konstantinopolis'ten çıkmış, doğuya yürüyor. Halep'ten Malazgirt'e yol, İstanbul'dan Ankara'ya gidip dönmek kadar. Bu dosyada şunu soracağız: savaş istemeyen bir sultan Malazgirt'i nasıl kazandı?

Tarihte gerçekte ne oldu

Alp Arslan 1070'te Malazgirt ve Erciş'i aldı, Urfa'yı kuşattı, ardından Suriye'ye indi. 1071 baharında Halep'in Mirdasî emiri Mahmud'u bağlılığa zorladı. Asıl hedefi Fatımî Mısır'ıydı.

IV. Romanos Diogenes Mart 1071'de Konstantinopolis'ten çıktı, Sivas üzerinden Haziran'da Erzurum'a vardı. Ordusunda Bizans birliklerinin yanında Frank, Varang, Peçenek ve Uz paralı askerleri vardı.

YAKLAŞIKBizans ordusu için Müslüman kaynaklar 200 binden fazla, bugünkü tahminler 40 bin civarından 70 bine kadar rakam verir. Selçuklu ordusu için kaynaklar ve tahminler 15 bin ile 50 bin arasında değişir.

Diyojen ordusunu böldü; Tarkhaneiotes ve Roussel de Bailleul'ün kolu Ahlat'a gitti ve muharebeye katılmadı. İmparator 23 Ağustos'ta Malazgirt'i aldı. 24 Ağustos'ta Basilakes esir düştü. 25 Ağustos'ta Uz paralı askerlerinin bir kısmı Selçuklu tarafına geçti; imparator sultanın barış teklifini reddetti.

26 Ağustos 1071 Cuma günü Türk süvarisi gün boyu büyük çarpışmadan kaçınıp ok attı. Akşamüstü dönüş emri Bizans hattında karışıklık yarattı; Andronikos Dukas'ın artçısı çekildi, sağ kanat çözüldü, imparator çevrilip esir alındı.

RİVAYET · KESİN DEĞİLSultanın beyaz giyinmesi, sahte ricat ve hilal düzeniyle kurulan pusu ve esir imparatorla yaptığı ünlü konuşma kaynaklarda ve sonraki anlatılarda geçer; ayrıntıları doğrulanmış değildir.

YAKLAŞIKAntlaşma: 1,5 milyon dinar fidye, yıllık 360 bin dinar vergi, Antakya, Urfa, Menbic ve Malazgirt'in bırakılması, esirlerin salıverilmesi ve bir evlilik ittifakı. Şartlar kaynaktan kaynağa değişir.

Diyojen yaklaşık bir hafta sonra serbest bırakıldı. Bu arada Konstantinopolis'te Dukaslar VII. Mikhail'i tek imparator ilan etti. Diyojen yenildi, 1072'de teslim oldu, gözlerine mil çekildi ve kısa süre sonra öldü. Antlaşma uygulanmadı.

YORUMMalazgirt'ten sonra Anadolu'nun kapısını asıl açan, Bizans'ın yıllarca süren iç kavgası ve sınır ordusunun dağılmasıdır. Alp Arslan doğuya döndü ve 1072 sonunda öldü; Anadolu'ya Türkmen beyleri yayıldı.

Kaynaklar

Bu dosya Alp Arslan hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar