Küre Dedektifi
Cezzar Ahmed Paşa

AKKA 1799

Cezzar Ahmed Paşa: dosyayı sen yönet

Napolyon Akka'yı neden alamadı?

Bonaparte Mısır'dan Suriye'ye yürüyor. El-Ariş, Gazze ve Yafa sırada. Önündeki son durak eski surlu bir liman; savunması birkaç bin ücretli askerde. Denizde ise bir İngiliz komodor var.

Bu dosyayı oyna

Cezzar Ahmed Paşa · Sayda Valisi, Akka'nın hâkimi

Yaş79 (YAKLAŞIK)
DoğumBosna · 1720 civarı
GörevSayda Valisi · merkez Akka
Bulunduğun yerAkka sarayı
Elindeki güçArnavut ve Mağribî ücretli askerler, sur topçusu, liman
RakibinGeneral Napoléon Bonaparte

Şubat 1799. Akka sarayının üst katındasın; pencerenin altında Akdeniz var. Bosna'da doğdun, Mısır'da Memlûk beylerinin yanında yetiştin; yirmi yılı aşkın süredir, aralıklarla, Sayda eyaletini Akka'dan yönetiyorsun. Lakabın Cezzar, yani kasap. Sertliğinle anılırsın; burada ayrıntısına girmeyeceğim.

Fransızlar Temmuz 1798'de Mısır'a çıktı. Ağustos'ta Nelson, Ebukır Körfezi'nde Fransız donanmasını yaktı; ordu denizle bağını yitirdi. Babıâli Eylül'de Fransa'ya savaş ilan etti. Plan belliydi: Şam'da bir ordu toplanıp güneye inecek, Rodos'tan da bir kuvvet denizden gelecek. General Bonaparte bunun tamamlanmasını beklemiyor; Şubat ortasında Kahire'den Suriye'ye yürüyor.

Elinde eski surlu bir liman var, garnizonun birkaç bin ücretli asker. İstanbul'dan ve İngilizlerden gelecek yardımın ne kadarının zamanında yetişeceğini kimse bilmiyor. Karşındaki ordu çöl yürüyüşünden yorgun ama düzenli; komutanı da bu işte iyi. Biz bu dosyada şunu soracağız: Napolyon Akka'yı neden alamadı?

Tarihte gerçekte ne oldu

YAKLAŞIKBonaparte Şubat 1799'da on iki, on üç bin kişilik ordusuyla Mısır'dan Suriye'ye yürüdü. Amacı, Mısır'a doğru toplanan Osmanlı kuvvetlerini kendi topraklarına ulaşmadan dağıtmaktı. El-Ariş 20 Şubat'ta teslim oldu, Gazze 25 Şubat'ta alındı, Yafa 3 Mart'ta kuşatılıp 7 Mart'ta fırtınayla ele geçirildi.

TARTIŞMALIYafa'da ele geçen birkaç bin kişinin akıbeti Fransız ve Osmanlı–İngiliz anlatılarında çok farklı yorumlanır. Bonaparte olayı, El-Ariş'te şartlı serbest bırakılanların yeniden silah başında bulunmasıyla savundu; karşı taraf ağır bir suç saydı. Bu dosya ayrıntıya girmez.

Fransız ağır kuşatma topçusu denizden gönderilmişti. 18 Mart civarında Sidney Smith'in filosu Kirmil açıklarında bu filoyu yakaladı; ele geçen topların bir kısmı Akka'nın savunmasında kullanıldı. Kuşatma sahra topçusuyla yürütüldü.

YAKLAŞIKEle geçen top sayısı için 40 civarı rakamı geçer; tarih de bir iki gün oynar.

Antoine Le Picard de Phélippeaux, Bonaparte ile Brienne'de okumuş kralcı bir Fransız mühendisiydi. Smith ile Akka'ya geldi, savunma mühendisliğini yönetti ve Mayıs'ın ilk günlerinde öldü.

Kuşatma 19–20 Mart gecesi başladı. 28 Mart'taki ilk hücum kuzeydoğu burcunda kırıldı. Fransız anlatıları sonradan o burca "Lanetli Kule" adını verdi.

YAKLAŞIK16 Nisan'da Tabor Dağı çevresinde Kléber'in birkaç bin kişilik tümeni saatlerce karelerle dayandı; Bonaparte yetişince Şam ordusu dağıldı. Şam ordusu için 25–35 bin, Fransız kuvveti için 3–4 bin rakamları geçer.

7 Mayıs'ta Hasan Bey komutasındaki Rodos kuvveti Akka açıklarına geldi. 7–10 Mayıs günlerinde Fransız kolları kuleye ve saray bahçesine girdi, geri atıldı. Kuşatma boyunca Fransızlar başmühendis Caffarelli ve General Bon dahil çok sayıda subay kaybetti.

Veba iki ordugâhta da görüldü. Bonaparte 17 Mayıs'ta kuşatmayı kaldırmaya karar verdi; ordu 20 Mayıs gecesi çekildi. Kahire'ye Haziran ortasında döndü. Cezzar Ahmed Paşa Akka'da kaldı ve 1804'te orada öldü.

Kaynaklar

Bu dosya Cezzar Ahmed Paşa hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar