Küre Dedektifi
Mansa Musa

KAHİRE 1324

Mansa Musa: dosyayı sen yönet

Yüz deve yükü altınla çıktın. Eve neyle döneceksin?

Mali'nin hükümdarı hacca gidiyor. Önünde Büyük Sahra, Kahire'deki Memlûk sarayı ve yedi bin kilometrelik bir dönüş yolu var.

Bu dosyayı oyna

Mansa Musa · Mali Mansası · Arap kaynaklarında "Tekrûr meliki"

YaşKayıt yok
SoyKeyta hanedanı
Tahtta11 yıldır (1312 dolayından beri)
Bulunduğun yerNiani, Sankarani kıyısı
Elindeki güçAltın yolu ve tuz yolu
Önündeki yolMekke: gidişi 7.000 km kadar (HESAP)

1323 sonbaharı. Niani'de, Sankarani kıyısındaki sarayında oturuyorsun. Ülken batıda okyanusa, doğuda Nijer'in büyük kavsine uzanıyor. Kuzeydeki tuz da güneydeki altın da senin pazarlarından geçiyor.

Hacca gitmeye karar verdin. Mekke buradan yedi bin kilometre kadar uzakta; kabaca İstanbul ile Kars arasını beş kez gitmek. Arada Büyük Sahra var, sonra Kahire: Memlûk sultanının şehri.

Kahire seni tanımıyor. Oradaki kâtipler ülkene Tekrûr diyor ve hakkında bildikleri birkaç satırı geçmiyor. Bu yolculuktan sonra ne yazacakları, yanına ne aldığına ve onu nerede bıraktığına bağlı.

Tarihte gerçekte ne oldu

Mansa Musa, Mali'yi 1312 dolayından 1337'ye kadar yönetti. Hacca 1324'te gitti; yerine oğlu Muhammed'i bıraktı. Temmuz 1324'te Kahire'ye vardı.

YAKLAŞIKKervanın büyüklüğü için kaynaklar 8 bin ile 60 bin kişi arasında rakam verir. Altın için el-Ömerî 100 yük, İbn Haldûn üçer kantarlık 80 yük der. Yükü üç kantar sayarsak on ton dolayında altın eder (HESAP).

Kahire'de Memlûk Sultanı en-Nâsır Muhammed'in huzurunda yeri öpmeyi önce reddetti; secdeyi Allah'a ettiğini söyleyerek eğildi. Sultan onu yanına oturttu ve hac yolu için donattı.

YAKLAŞIKKahire'de dağıttığı ve harcadığı altın, miskalin değerini 25 dirhemden 22'ye ve altına düşürdü. El-Ömerî fiyatın on iki yıl sonra hâlâ toparlanmadığını yazar.

Musa'yı ağırlayan devlet, Türk kökenli Memlûk sultanlarının yönettiği ve çağdaş Arapça kaynakların "Türk Devleti" dediği devletti. Aynı yıllarda Anadolu'da Osman Gazi ölüyor, Orhan Bey başa geçiyordu (tarih tartışmalı); Bursa 1326'da alındı. Musa'yı yazan el-Ömerî, aynı eserinde Anadolu beyliklerini de anlatır. İbn Battûta ise 1330'larda Orhan Bey'le, 1352'de Mali sarayıyla tanıştı.

Hacdan sonra ana kervandan ayrı döndü. Kafilesi soğuktan ve yolunu şaşırmaktan ağır kayıp verdi. Kahire'de parası kalmamıştı; tüccarlardan 300 dinara 700 dinar ödemek üzere borç aldı.

Dönüşte yanında Gırnatalı şair ve mimar es-Sâhilî vardı. Gao bu yıllarda Mali'ye bağlandı. Timbuktu'daki Cingereber Camii'nin yapımı Musa'ya bağlanır; es-Sâhilî'nin bu mimarideki payı araştırmacılar arasında tartışmalıdır.

RİVAYETSelefinin iki bin tekneyle Atlas Okyanusu'na açılıp dönmediği hikâyesinin tek kaynağı, Musa'nın Kahire'de anlattıklarıdır. Bu hükümdara sık sık "II. Ebû Bekir" denir; el-Ömerî ad vermez, İbn Haldûn'un listesinde Musa'dan önceki mansa Muhammed'dir.

Musa, Mekke'ye yerleşme niyetini gerçekleştiremeden öldü. 1375 tarihli Katalan Atlası, onu Sahra'nın güneyinde, elinde altın bir külçeyle tahtında oturan bir kral olarak çizer.

Kaynaklar

Bu dosya Mansa Musa hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar