Küre Dedektifi
Kara Mustafa Paşa

VİYANA 1683

Kara Mustafa Paşa: dosyayı sen yönet

Viyana neden alınamadı?

Ordu Edirne'den yola çıkıyor. Hedefi şimdilik yalnızca sen biliyorsun. Yol uzun, ağır toplar listede yok.

Bu dosyayı oyna

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa · Sadrazam, Serdar-ı Ekrem

Yaş49 (YAKLAŞIK)
DoğumMerzifon yakınları · 1634/35
Sadarette7 yıldır (1676'dan beri)
Bulunduğun yerEdirne ordugâhı
Elindeki güçKapıkulu, eyalet askeri, Kırım ve bağlı beyliklerin kuvvetleri
Rakibinİmparator I. Leopold

Mart 1683. Edirne ovasında çadırdan bir şehir kuruldu. Yedi yıldır sadrazamsın; mühür sende. Köprülü konağında yetiştin, o ailenin damadısın. Padişah IV. Mehmed ordugâhta, ama seferi sen yürüteceksin.

Macaristan'da rüzgâr bizden yana esiyor. Habsburg yönetimine başkaldıran Thököly Imre'yi geçen yıl Orta Macar kralı olarak tanıdık. İmparator Leopold'un gözü batıda, Fransa sınırında. 1664'te imzalanan Vasvar barışının süresi de gelecek yıl doluyor.

Önündeki yol uzun: Edirne'den Viyana'ya konak konak yürümek, Edirne'den Erzurum'a yürümek kadar. Ordu hedefi Yanıkkale sanıyor. Senin aklındaki şehir daha batıda. Biz de bu dosyada şunu soracağız: Viyana neden alınamadı?

Tarihte gerçekte ne oldu

Ordu Nisan 1683 başında Edirne'den çıktı. IV. Mehmed Belgrad'da kaldı; serdarlık Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'ya verildi. Ordu Ösek köprüsünden Macaristan'a girdi.

Haziran sonunda İstolni Belgrad'daki harp meclisinde hedefin Viyana olduğu açıklandı. Budin Beylerbeyi Uzun İbrahim Paşa ile Kırım Hanı Murad Giray, önce Yanıkkale ve Komaran'ın alınmasını savundu; dinlenmediler.

RİVAYET · KESİN DEĞİLPadişah'ın Viyana kararından habersiz olduğu ve İbrahim Paşa'nın "halının ortasındaki altın" hikâyesi Silahdar Tarihi'nde geçer; başka kaynakla doğrulanmış değildir.

İmparator I. Leopold 7 Temmuz'da şehri terk etti. Kuşatma 14 Temmuz'da başladı. Savunmayı Kont Starhemberg yönetti.

YAKLAŞIKGarnizon 15–16 bin asker ve silahlı şehirliydi. Osmanlı ordusu için kaynaklar 90 bin ile 300 bin arasında rakam verir; bugünkü tahminler çoğunlukla 120–170 bin arasındadır.

Ordu ağır kuşatma topu getirmemişti. Kuşatma Burg ve Löbel tabyaları önünde lağım savaşıyla yürütüldü. Burg ravelini 3 Eylül'de düştü; 4 ve 6 Eylül'de açılan gedikler kapatıldı. İki tarafta da dizanteri yayıldı.

YORUMKara Mustafa Paşa genel yürüyüş emri vermedi. Yaygın görüşe göre şehri vireyle almak istiyordu; çünkü yürüyüşle alınan şehrin malı askere, vireyle alınanınki hazineye kalırdı. Bunu doğrudan gösteren bir belge yoktur.

Tuna geçitleri ve Kahlenberg (Alman Dağı) sırtları tutulmadı. Yardım ordusu 6–8 Eylül'de Tulln'da Tuna'yı geçti. Başında Lehistan Kralı Jan Sobieski ve Lorraine Dükü Charles vardı; sayısı 65–75 bindi (YAKLAŞIK).

12 Eylül 1683'te yardım ordusu sırtlardan indi. Akşama doğru Leh süvarisinin hücumuyla Osmanlı hattı çöktü; ordugâh, toplar ve hazine sahada kaldı. Onların anlatısında bu gün Viyana'nın kurtuluşudur.

YAKLAŞIK12 Eylül'de Osmanlı kaybı 10–15 bin, yardım ordusunun kaybı 2–4,5 bin olarak verilir. O gün muharebeye giren Osmanlı kuvveti için kaynaklar birbirinden çok farklı rakamlar verir.

Ordu Yanıkkale önünde toplandı; Uzun İbrahim Paşa orada idam edildi. Ekim'de Ciğerdelen ve Estergon kaybedildi.

Kara Mustafa Paşa 25 Aralık 1683'te Belgrad'da, Padişah'ın fermanıyla idam edildi. Savaş 1699 Karlofça Antlaşması'na kadar sürdü.

Kaynaklar

Bu dosya Kara Mustafa Paşa hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

Diğer savaş dosyaları

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar