İSTANBUL 1453

II. Mehmed: dosyayı sen yönet

Bin yıllık surlar bu kez neden dayanmadı?

Boğaz'ın iki yakasında artık senin hisarların var. Edirne'de bir Macar dökümcü, şehrin surlarına göre top döküyor. Divandaki en kıdemli adam ise sana "bekle" diyor.

Bu dosyayı oyna

II. Mehmed · Osmanlı Padişahı

Yaş	20 · 30 Mart'ta 21
Doğum	Edirne · 30 Mart 1432
Tahtta	İkinci kez, Şubat 1451'den beri
Bulunduğun yer	Edirne Sarayı
Elindeki güç	Kapıkulu, Rumeli ve Anadolu askeri, yeni bir donanma, Urban'ın dökümhanesi
Rakibin	Bizans İmparatoru XI. Konstantinos

Aralık 1452. Edirne'de kış. İkinci kez tahttasın; ilkinde on iki yaşındaydın ve seni tahttan indiren, bugün hâlâ sadrazamın olan Çandarlı Halil Paşa'nın da içinde bulunduğu o kuşaktı. Babanın vezirleri divanda; seni hâlâ biraz çocuk görüyorlar.

Bu yaz Boğaz'ın en dar yerine, Anadoluhisarı'nın karşısına bir hisar diktirdin. Ağustos sonunda bitti; adını Boğazkesen koydunuz. Kasım'da geçiş izni almayan bir Venedik gemisi o hisarın toplarıyla batırıldı. Artık Karadeniz'den şehre buğday senin izninle gidiyor.

Kostantiniyye'yi bizden önce iki kez kuşattık: Yıldırım Bayezid sekiz yıl abluka etti, baban Murad 1422'de surlara yüklendi. İkisinde de surlar ayakta kaldı. Biz de bu dosyada şunu soracağız: bin yıllık surlar bu kez neden dayanmadı?

Tarihte gerçekte ne oldu

II. Mehmed 1452 yazında Boğaz'ın en dar yerine Rumelihisarı'nı yaptırdı; hisar Ağustos sonunda tamamlandı. Kasım'da izinsiz geçmeye çalışan bir Venedik gemisi hisarın toplarıyla batırıldı.

Urban'ın büyük topu Ocak 1453'te Edirne'de denendi ve öküzlerle şehrin önüne taşındı. Ordu Mart sonunda Edirne'den çıktı; kuşatma 6 Nisan 1453'te başladı ve elli üç gün sürdü.

YAKLAŞIKOsmanlı ordusu için çağdaş Batılı yazarlar 160 bin ile 400 bin arası rakam verir; bugünkü tahminler çoğunlukla 50–80 bin muhariptir. Savunucular 7–8 bin kadardı; bunun 2 bin kadarı yabancıydı. Osmanlı donanması için tahminler 100 ile 400'ü aşkın tekne arasında değişir.

20 Nisan'da üç Ceneviz gemisi ve bir Bizans tahıl gemisi Osmanlı donanmasını yararak zincirin ardına girdi. Kaptan Baltaoğlu Süleyman Bey azledildi.

22 Nisan'da yetmiş kadar Osmanlı gemisi karadan, Galata'nın arkasındaki sırtlar üzerinden Haliç'e indirildi. Mayıs'ta Zağanos Paşa yönetiminde kazılan lağımları savunanlar Johannes Grant'ın karşı lağımlarıyla buldu.

26 Mayıs'taki mecliste Çandarlı Halil Paşa kuşatmanın kaldırılmasını, Zağanos Paşa sürdürülmesini savundu. Padişah son hücuma karar verdi.

29 Mayıs gece yarısından sonra başlayan son hücumda Giustiniani yaralanıp çekildi; savunma çözüldü. İmparator XI. Konstantinos çarpışmada öldü. II. Mehmed öğleden sonra şehre girdi; Ayasofya camiye çevrildi.

RİVAYET · KESİN DEĞİLHalil Paşa'nın Rumlardan hediye aldığı, padişahın denize at sürdüğü, Kerkoporta adlı küçük bir kapının açık unutulduğu anlatıları kaynaklarda geçer; doğrulanmış değildir. Yağmanın bir gün mü üç gün mü sürdüğünde kaynaklar ayrılır.

Galata 1 Haziran 1453 tarihli ahitnameyle teslim oldu. Halil Paşa fetihten birkaç gün sonra tutuklandı; kaynakların çoğuna göre 10 Temmuz 1453'te idam edildi.

Kaynaklar

Kritovulos, Tarih-i Sultan Mehmed Han-ı Sani
Dukas, Bizans Tarihi
Georgios Sfrancis, Kronik
Nicolò Barbaro, Kuşatma günlüğü (1453)
Tursun Bey, Tarih-i Ebü'l-Feth
Steven Runciman, The Fall of Constantinople 1453 (1965)
Franz Babinger, Fatih Sultan Mehmed ve Zamanı
Halil İnalcık, Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar
Feridun M. Emecen, Fetih ve Kıyamet 1453 (2012)

Bu dosya Fatih Sultan Mehmed hayatının içinde de karşına çıkar.

Bu dosyayı oyna

II. Mehmed: dosyayı sen yönet

II. Mehmed · Osmanlı Padişahı

Tarihte gerçekte ne oldu

Kaynaklar

Diğer savaş dosyaları