1432–1481

Fatih Sultan Mehmed olarak yaşa

Tahta iki kez oturan bir şehzade bin yıllık bir şehri alır mı? Alırsa, bedelini kim öder?

Edirne sarayında, beş yaşında, II. Murad'ın en küçük oğlu olarak başlıyorsun. Önünde iki ağabey, değnekli bir hoca, iki kez verilen bir taht, bin yıllık surlar ve kardeşlerle ilgili bir kanun maddesi var.

Bu hayatı oyna

Fatih Sultan Mehmed · II. Murad'ın oğlu

Doğum	29/30 Mart 1432 · Edirne
Baba	II. Murad
Anne	Hüma Hatun
Hocalar	Molla Gürânî, Akşemseddin ve başkaları
Mahlas	Avnî
Tarihteki ömrü	49 yıl

Bu dosyada Fatih Sultan Mehmed'in bütün hayatını yaşayacaksın. 1437 yazında, beş yaşında, II. Murad'ın üç oğlunun en küçüğü olarak başlıyorsun. Tahta en uzak olan sensin. Bunu sarayda herkes biliyor.

Tarihteki yol belli: Amasya, Manisa, on iki yaşında bir taht, onu geri veren bir çocuk, Rumelihisarı, İstanbul surları, Belgrad'da bir yara, Trabzon, Eflak, Otlukbeli ve Gebze yakınında bir çadır. Bu yolun her durağında bir bedel ödendi; bir kısmını sen, çoğunu başkaları. O bedelleri de saklamadan yazdım.

Senin yolun böyle olmak zorunda değil. Tahtı geri vermeyebilir, Bursa'da bir medresede şiir yazabilir, surların önünden dönebilir ya da kendini surların içinde bulabilirsin. Gerçek Mehmed o yıl ne yaptıysa yandaki sütunda akacak. Kaynakların emin olmadığı yerlerde YAKLAŞIK ya da RİVAYET yazdım.

Tarihte gerçekte ne oldu

Mehmed 29/30 Mart 1432'de Edirne'de doğdu. II. Murad'ın üçüncü oğluydu; ağabeyleri Ahmed (1437) ve Alâeddin Ali (1443) Amasya'da öldü. Çocukluğu Amasya ve Manisa sancaklarında geçti (yıllar YAKLAŞIK).

II. Murad 1444'te tahtı on iki yaşındaki oğluna bıraktı. Varna seferi için orduya çağrıldı ve 10 Kasım 1444'te kazandı; 1446'da Buçuktepe isyanından sonra Halil Paşa'nın çağrısıyla tahta döndü. Mehmed Manisa'ya gönderildi.

Murad'ın 3 Şubat 1451'deki ölümünden sonra Mehmed 18 Şubat'ta yeniden tahta çıktı. İlk emirlerinden biri bebek yaştaki kardeşi Ahmed'in öldürülmesiydi.

Rumelihisarı 1452 baharında başlandı, 31 Ağustos'ta bitti. İstanbul Nisan–29 Mayıs 1453 kuşatmasıyla alındı; şehir yağmalandı, İmparator XI. Konstantinos savaşta öldü. Çandarlı Halil Paşa aynı yaz idam edildi. Ocak 1454'te Gennadios patrik yapıldı.

Sonraki yıllarda Sırbistan (1459), Mora (1458–1460), Trabzon (1461), Bosna (1463), Karaman (1468–1474), Eğriboz (1470) ve Kırım kıyıları (1475) Osmanlı'ya katıldı ya da bağlandı; Eflak bağlı bir voyvodalık oldu. Belgrad (1456), Yayçe (1464) ve Rodos (1480) kuşatmaları başarısız oldu.

Venedik ile 1463'te başlayan savaş 1479 İstanbul Antlaşması'yla bitti. 1473'te Otlukbeli'nde Akkoyunlu Uzun Hasan yenildi. 1474'te oğlu Mustafa öldü, eski sadrazam Mahmud Paşa idam edildi. 1480'de Gedik Ahmed Paşa İtalya'da Otranto'yu aldı.

RİVAYETMolla Gürânî'nin değnekle gelişi, Varna öncesi babasına yazıldığı söylenen mektup, tahta çıkarken "Beni seven ardımdan gelsin" sözü ve ölümünün zehirlenmeden olduğu iddiası sonraki kaynaklara dayanır; kesin değildir.

Fatih'e atfedilen kanunnamedeki kardeş katli maddesi 1595'e kadar uygulandı. Metnin tarihi ve bazı bölümlerinin sahihliği tartışmalıdır. Mehmed Avnî mahlasıyla şiir yazdı; Gentile Bellini 1480'de portresini yaptı.

TEMSİLİÇapalar dışındaki olaylar temsilîdir: o çağda bir şehzadenin, bir padişahın ya da tahttan uzak düşmüş bir hanedan üyesinin başına gelebilecek şeyler. Tarihî kişilere bu olaylarda söz konmadı.

Kaynaklar

Tursun Bey, Târîh-i Ebü'l-Feth (15. yy sonu)
Kritovulos, Tarih (1467 dolayı; Mehmed'e sunuldu)
Aşıkpaşazade, Tevârîh-i Âl-i Osman (15. yy sonu)
Dukas, Bizans Tarihi (15. yy)
Halil İnalcık, "Mehmed II", TDV İslâm Ansiklopedisi
Halil İnalcık, Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar (1954)
Franz Babinger, Mehmed der Eroberer und seine Zeit (1953)
Feridun M. Emecen, Fetih ve Kıyamet 1453 (2012)
Steven Runciman, The Fall of Constantinople 1453 (1965)

Bu hayattaki derin savaş dosyaları