1137/38 – 1193

Selahaddin Eyyubi olarak yaşa

Bir Kürt kale komutanının oğlu, Türk atabeglerinin ordusunda yetişip Kudüs'ün anahtarını alır mı? Alırsa, kapıdan kimi çıkarır, kimi bırakır?

Baalbek kalesinde, Zengi'nin kale komutanı Eyyub'un oğlu olarak altı yaşında başlıyorsun. Önünde Şam'ın medreseleri, Nureddin'in divanı, amcanla üç Mısır seferi, bir Fatımî sarayı, Haşhaşî bıçakları, Hıttin, Kudüs ve Arslan Yürekli Richard var. Hiçbiri kesin değil.

Bu hayatı oyna

Selahaddin Eyyubi (Yusuf bin Eyyub) · Necmeddin Eyyub'un oğlu

Doğum	Hicrî 532 (1137/38) · Tikrit. Oyun Kasım 1137'yi kullanır (HESAP)
Ad	Yusuf. Lakabı Selâhaddîn (dinin iyiliği), künyesi Ebü'l-Muzaffer; sultan unvanı el-Melikü'n-Nâsır
Soy	Kürt; Ravvâdî (Hezbânî) aşiretinden, aslen Ermenistan'daki Dvin çevresinden bir aile
Baba	Necmeddin Eyyub; Tikrit, sonra Baalbek kale komutanı
Amca	Esedüddin Şirkuh; Nureddin'in en güçlü komutanlarından
Tarihteki ömrü	55 yıl dolayı (doğum yılına göre 54–55)

Bu dosyada Selahaddin'in Hıttin'deki gününü değil, bütün hayatını yaşayacaksın. Altı yaşında, Baalbek kalesinde başlıyorsun. Doğduğun yıl hicrî 532; bu, 1137 güzü ile 1138 yazı arasına düşüyor. Ben 1137 Kasım'ını seçtim ve bunu bir hesap olarak not ediyorum.

Tarihteki yol belli: Şam, Nureddin'in divanı, amcan Şirkuh'la üç Mısır seferi, Fatımî vezirliği, Şam'ın alınışı, Haşhaşî bıçakları, Montgisard'da bir bozgun, Halep, Musul, Hıttin, Kudüs, Sur'un surları, Akka, Arsuf ve Remle'de imzalanan bir ateşkes. Senin yolun öyle olmak zorunda değil. Şam'da bir kadı kürsüsünde, bir kervanda, Kahire'de bir Fatımî sarayında ya da bir Frenk kalesinin zindanında da bitebilir.

Gerçek Selahaddin o yıl ne yaptıysa yandaki sütunda akacak. Kaynaklar ikiye ayrıldığında söyleyeceğim. Haçlı tarafının ne yazdığını da, kendi kaynaklarından, yeri geldikçe göreceksin.

Tarihte gerçekte ne oldu

HESAPSelahaddin hicrî 532'de (1137/38) Tikrit'te doğdu. Ailesi Kürt'tü; Ermenistan'daki Dvin çevresinden gelen Ravvâdî aşiretinin Hezbânî kolundandı. Babası Eyyub Tikrit'te Selçuklular adına kale komutanıydı. Ailenin Tikrit'ten çıkarıldığı gece doğduğu RİVAYET'tir.

Çocukluğu Zengi'nin verdiği Baalbek'te, gençliği Şam'da geçti. Türk atabeglerinin ordusunda yetişti, Arapça okudu ve yazdı, Kürt emirlere dayandı. Kaynaklar onu bir kimliğe sıkıştırmaz; o çağın siyaseti de sıkıştırmazdı.

Amcası Şirkuh'la 1164, 1167 ve 1168–69'da üç kez Mısır'a gitti. 1169'da Fatımî halifesinin veziri oldu ve 1171'de hutbeyi Abbasî halifesi adına okutarak Fatımî hilafetini sona erdirdi.

Nureddin'le ilişkisi gergindi; iki kez Nureddin'le buluşmamak için Frenk kalelerinin önünden çekildi. Nureddin 1174'te ölünce Şam'a girdi; on iki yılda Halep'i (1183) aldı ve Musul'u bağlılığa zorladı (1186).

Haşhaşîler 1175'te ve 1176'da ona suikast girişiminde bulundu; ikincisinde yanağından yaralandı. Masyaf kuşatmasından sonra aralarında bir tür ateşkes oluştu.

1177'de Montgisard'da genç IV. Baudouin'e ağır bir yenilgi aldı. 4 Temmuz 1187'de Hıttin'de Kudüs Krallığı'nın ordusunu yok etti; Kral Guy'ı bağışladı, ateşkesi bozan Rainald'i kendi eliyle öldürdü; esir Tapınakçı ve Hastaneciler öldürüldü.

YAKLAŞIKKudüs'ü 2 Ekim 1187'de fidye antlaşmasıyla aldı: erkek 10, kadın 5, çocuk 1–2 dinar. Fidyesini ödeyemeyen yaklaşık 15 bin kişi esir kaldı; bir kısmı Selahaddin, el-Âdil ve başka emirlerce bırakıldı. 1099'da şehri alan Haçlılar halkın büyük kısmını öldürmüştü.

Sur'u alamadı; Üçüncü Haçlı Seferi o kıyıdan geldi. Akka iki yıllık kuşatmadan sonra 1191'de düştü; Richard 20 Ağustos 1191'de yaklaşık 2.700 esiri öldürttü. Arsuf'ta (1191) yenildi, Yafa'da (1192) Richard'ı çıkaramadı. 2 Eylül 1192 antlaşmasıyla Kudüs Müslümanlarda, kıyı Frenklerde kaldı.

4 Mart 1193'te Şam'da öldü. İbn Şeddâd, hazinesinde 47 dirhem ve bir altın bulunduğunu yazar. Avrupa'da onun hakkında yazılan şövalyelik hikâyelerinin çoğu sonraki yüzyılların ürünüdür; Frenk çağdaşları onu hem korkuyla hem saygıyla anlattı.

TEMSİLİBu dosyada çapalar dışındaki olaylar temsilîdir: o çağda Şam'da, Kahire'de ve ordugâhta bir Eyyubî'nin başına gelebilecek şeyler. Tarihî kişilere söz konmadı.

Kaynaklar

Bahâeddin İbn Şeddâd, en-Nevâdirü's-sultâniyye (Selahaddin'in hayatı; 1190'lar)
İmâdüddin el-İsfahânî, el-Fethu'l-kussî fi'l-fethi'l-kudsî
İbnü'l-Esîr, el-Kâmil fi't-târîh
Ebû Şâme, Kitâbü'r-ravzateyn
İbn Hallikân, Vefeyâtü'l-a'yân
Sûrlu Guillaume (William of Tyre), Historia (1184'e kadar)
Itinerarium Peregrinorum et Gesta Regis Ricardi
İbn Cübeyr, Rıhle (1183–85)
M. C. Lyons & D. E. P. Jackson, Saladin: The Politics of the Holy War (1982)
Anne-Marie Eddé, Saladin (2008; İng. çev. 2011)
Ramazan Şeşen, Salâhaddîn Eyyûbî ve Devlet (1983)

Bu hayattaki derin savaş dosyaları