Küre Dedektifi
Simón Bolívar

1783–1830

Simón Bolívar olarak yaşa

Caracas’ın en zengin Kreol ailelerinden birinde doğan yetim bir çocuk, altı ülkenin kuruluşunda sözü geçen adam olur mu? Olmayabilir de: Aragua’da kakao tarlalarına gömülür, Madrid’de yaşar, sürgüne gider, bir taç takar.

İki buçuk yaşındasın ve baban az önce öldü. Evin kakao, şeker ve bakır serveti köleleştirilmiş insanların emeğiyle ayakta duruyor. Önünde bir hoca, genç bir eşin ölümü, bir yemin, bir kıta, kendi imzaladığın kararnameler ve onların bedeli var.

Bu hayatı oyna

Simón Bolívar · Caracas’ta doğmuş Kreol; sonradan Libertador

Doğum24 Temmuz 1783 · Caracas
Ana babaJuan Vicente Bolívar y Ponte ve María de la Concepción Palacios y Blanco
HocasıSimón Rodríguez (1769 doğumlu); Andrés Bello de ders verdi
EvlilikMaría Teresa Rodríguez del Toro · 26 Mayıs 1802 – 22 Ocak 1803; bir daha evlenmedi
UnvanlarLibertador (1813); Gran Colombia Başkanı (1819–1830); Peru ve Bolivya’nın kurucusu
Tarihteki ömrü47 yıl (17 Aralık 1830, Santa Marta)

Bu dosyada Simón Bolívar’ın bütün hayatını yaşayacaksın. Caracas’ta, iki buçuk yaşında, babası yeni ölmüş bir çocuk olarak başlıyorsun. Kreol bir ailede doğdun: İspanyol kökenli, Amerika’da doğmuş, zengin. O zenginliğin kaynağı köleleştirilmiş insanların emeği. Bunu dosyanın başında söylüyorum, çünkü bundan sonra anlatacaklarımın hepsi bunun üstüne kurulu.

Tarihteki yolu bir hocadan, genç bir eşin ölümünden ve Roma’da bir tepede söylendiği anlatılan bir yeminden geçer. Sonra yirmi yıl savaş: kararnameler, idamlar, kazanılan ve kaybedilen şehirler, Haiti’den gelen gemiler, And Dağları’nın aşılması. “Kurtarıcı” sözü kolay söylenir. Dosya o sözün bedelini de tutuyor.

Senin yolun Aragua’da bir hacienda sahibi olarak da bitebilir, Madrid’de bir salonda da, Londra’da bir sürgünde de, İspanyol zindanında da, bir taç altında da, federal bir Gran Colombia’nın başında da. Bunlar tarihte yaşanmadı; dosya ayrımı açık tutar. Gerçek Bolívar o yıl ne yaptıysa yandaki sütunda akacak.

Tarihte gerçekte ne oldu

Simón Bolívar 24 Temmuz 1783’te Caracas’ta, kakao, şeker ve bakır geliriyle zenginleşmiş bir Kreol ailede doğdu. Ailenin servetinin kaynağı köleleştirilmiş insanların emeğiydi. Babası 1786’da, annesi 1792’de öldü; hocası Simón Rodríguez, Rousseau’nun etkisinde bir eğitim uyguladı (YAKLAŞIK). 1802’de María Teresa Rodríguez del Toro ile evlendi; eşi 22 Ocak 1803’te sarı hummadan öldü ve Bolívar bir daha evlenmedi.

RİVAYETRoma’da Monte Sacro yemini (1805) Bolívar’ın 1824’te Rodríguez’e yazdığı mektuptan bilinir. O günkü konuşma ve yeminin biçimi başka tanıklıkla doğrulanmaz; anlatı sonradan büyüdü.

19 Nisan 1810 Caracas Cuntası, 5 Temmuz 1811 bağımsızlık ve 1812’deki deprem Birinci Cumhuriyet’in çöküşünü hazırladı. Miranda’nın Temmuz 1812’de teslim sözleşmesi yapması ve ardından tutuklanması (Bolívar da tutuklayanlar arasındaydı) Venezuela’da bugün de iki türlü okunur; Miranda 1816’da La Carraca’da öldü. 1813’te Hayranlık Seferi’ni yürüttü; 15 Haziran 1813 tarihli “Ölüm Savaşı” kararnamesi İspanyolları ve Kanaryalıları ölümle tehdit etti. Şubat 1814’te tutsakların öldürülmesi gibi sonuçları oldu; sayı kaynaklara göre değişir. Kararnameyi 1820’deki Trujillo anlaşması yumuşattı.

1814’te Boves’in llanero ordusu karşısında yenildi; Jamaika Mektubu’nu 6 Eylül 1815’te yazdı; Haiti’de Pétion’dan gemi ve silah aldı. Pétion’un şartı köleliğin kaldırılmasıydı; Bolívar 1816’da özgürlük kararnameleri çıkardı ama kalıcı kaldırma Venezuela’da 1854’te geldi.

HESAPBolívar’ın kendi köleleştirilmiş insanlarını ne zaman ve kaç kişi özgür bıraktığı kaynaklarda net değildir. Ordusunda köleleştirilmiş ve pardo askerler vardı; Piar’ın idamı (Ekim 1817) pardoların ordudaki yerini de gündeme getirdi.

Pisba’dan And Dağları’nı aşması (Haziran 1819), Boyacá (7 Ağustos 1819), Gran Colombia’nın kuruluşu (17 Aralık 1819), Carabobo (24 Haziran 1821), Pichincha (24 Mayıs 1822, Sucre), Guayaquil görüşmesi (Temmuz 1822), Junín (Ağustos 1824) ve Ayacucho (9 Aralık 1824, Sucre) onun dönemidir. Ayacucho’yu Bolívar değil Sucre kazandı. San Martín ile Guayaquil’de ne konuştukları bilinmiyor.

Cúcuta Kongresi (1821) köleleştirilmiş annelerin çocuklarını özgür doğuran bir yasa kabul etti ama yetişkinler köle kaldı; Kolombiya’da kaldırma 1851’de, Venezuela’da 1854’te oldu. Bolívar Peru’da (1824–25) yerli haracını kaldıran kararnameler çıkardı; Gran Colombia’da ise 1828 civarında benzer bir vergiyi yeniden getirdi (YAKLAŞIK).

Ocaña Konvansiyonu’nun dağılmasından sonra 27 Ağustos 1828’de olağanüstü yetkilerle devlet başkanlığını üstlendi (diktatörlük). 25 Eylül 1828’deki suikast girişiminden Manuela Sáenz’in yardımıyla kurtuldu; Santander ölüme mahkûm edilip cezası sürgüne çevrildi, Padilla’nın da aralarında olduğu bazı sanıklar idam edildi. Nisan 1830’da istifa etti; Sucre 4 Haziran 1830’da bir pusuda öldürüldü. Bolívar 17 Aralık 1830’da Santa Marta’da öldü: çoğu kaynak tüberküloz der, modern araştırmalar başka açıklamaları da tartıştı. Kalıntıları 1842’de Caracas’a götürüldü.

TEMSİLİBu dosyadaki çapalar dışındaki olayların hepsi temsilîdir: o çağda, o koltukta bir Kreol’ün, bir komutanın ya da bir devlet başkanının başına gelebilecek şeyler. Hacienda sahibi, Madrid aristokratı, sürgün, tutsak, monark ve federal başkan dalları tarihte yaşanmadı.

Kaynaklar

Bu hayatı oyna

Diğer hayatlar

Küre Dedektifi · Tüm hayatlar ve dosyalar