1543–1616

Tokugawa Ieyasu olarak yaşa

Rehine olarak büyüyen bir Mikawa çocuğu yüz yıllık savaşı bitirir mi? Bitirmeyebilir de; Sunpu’da keşiş, Sakai’da tüccar ya da Mikawa’nın küçük bir beyi olarak kalır.

Dört yaşında, Mikawa’da küçük bir beyin oğlusun. Doğuda Imagawa, batıda Oda var; ikisi de seni rehin istiyor. Önünde elli yıllık bir iç savaş çağı, ilk tüfekler, bir şogunluk ve bir kale kuşatması var.

Bu hayatı oyna

Tokugawa Ieyasu · Okazaki’nin küçük beyzadesi Takechiyo; sonradan Tokugawa Ieyasu

Doğum	31 Ocak 1543 · Okazaki kalesi, Mikawa
Soy	Matsudaira ailesi, Mikawa’nın küçük bir beyi. Tokugawa soyunun Minamoto’ya bağlanması sonradan yazılmıştır (RİVAYET)
Baba	Matsudaira Hirotada (1526–1549)
Anne	Odai no Kata, Mizuno ailesinden; 1544’te baba evinden ayrıldı
Adları	Takechiyo → Motonobu → Motoyasu → Ieyasu (1563)
Tarihteki ömrü	73 yıl (1 Haziran 1616, Sunpu)

Bu dosyada Tokugawa Ieyasu’nun bütün hayatını yaşayacaksın. Mikawa’da, dört yaşında bir beyzade olarak başlıyorsun. Japon adlarını okumak için üç kural yeter: j, "c" gibi; sh, "ş" gibi; ch, "ç" gibi okunur. ō uzun o demek. Ieyasu da "iyeyasu".

Ieyasu’nun hayatını anlatan metinlerin çoğunu onun soyundan gelenler yönetirken yazdırdı. Çocuğu rehine yapan babayı, sabırlı bir efendiye çeviren bir üslup yerleşti. Ben hangi satırın çağdaş belge, hangisinin sonradan eklenmiş anlatı olduğunu işaretleyeceğim. Çocukluğu ve gençliği için elimizde az şey var; o yılları, o çağda bir Mikawa çocuğunun başına gelebilecek şeylerle dolduruyorum.

Tarihteki yol şöyle: rehine, Imagawa’nın genç vasalı, bağımsız bey, Nobunaga’nın müttefiki, Hideyoshi’nin vasalı, şogun, emekli şogun. Yetmiş iki yaşında Osaka’ya yürüyen bir adam. Senin yolun Sunpu’daki bir tapınakta, Sakai rıhtımında ya da Mikatagahara’da da bitebilir. Gerçek Ieyasu o ay ne yaptıysa yandaki sütunda akar.

Tarihte gerçekte ne oldu

Ieyasu 31 Ocak 1543’te Mikawa’daki Okazaki kalesinde doğdu; babası Matsudaira Hirotada, annesi Odai no Kata’ydı. 1547’de Imagawa’ya rehin gönderilirken Toda Yasumitsu onu Oda ailesine teslim etti; iki yıl Nagoya’da kaldı. Babasının ölümünden sonra, 1549’da Oda Nobuhiro ile takas edilerek Sunpu’ya, Imagawa Yoshimoto’nun yanına gitti.

Sunpu’da yirmi yaşına yaklaşana kadar Imagawa’nın vasalı olarak yaşadı; Yoshimoto’nun yeğeni Tsukiyama ile evlendi, ilk savaşını Terabe kalesi önünde verdi. Hocası olarak anılan Taigen Sessai 1555’te öldü (YAKLAŞIK).

1560’ta Okehazama’da Yoshimoto Oda Nobunaga’nın baskınında öldü. Ieyasu Ōdaka kalesinden çekildi ve Okazaki’yi geri aldı. 1562’de Kiyosu’da Nobunaga ile ittifak yaptı. Bu ittifak yirmi yıl, Nobunaga’nın ölümüne kadar sürdü.

RİVAYETOkehazama’dan sonra Daiju-ji tapınağında intihar etmek istediği, başrahibin ona "onri edo, gongu jōdo" yazılı bayrağı gösterdiği anlatılır. Bu anlatı Edo dönemi derlemelerinden gelir.

1563–64’te Mikawa’da Ikkō-ikki ayaklanması çıktı; vasallarının bir kısmı da Ikkō saflarındaydı. Ieyasu uzlaşmayla ayaklanmayı bitirdi, sonra isyancı vasalların birçoğunu affedip geri aldı. 1566 sonunda (1567 başı) Matsudaira adı yerine Tokugawa adını resmen aldı. Soyunu Minamoto’ya bağlayan şecere sonradan kurulmuş olabilir.

RİVAYET1568’de Takeda Shingen’le Imagawa topraklarını bölüşme anlaşması yaptı ve Tōtōmi’yi aldı. 22 Aralık 1572’de (Japon takvimi; Gregoryen Ocak 1573) Mikatagahara’da Shingen’e yenildi ve Hamamatsu’ya kaçtı. Yenilgi sonrası kendini üzgün bir yüzle resmettirdiği anlatılır (shikami-zō); bu, tarihî olarak kanıtlanmamıştır.

YAKLAŞIK28 Haziran 1575’te Nagashino’da Nobunaga ile birlikte Takeda Katsuyori’yi yendi. Nobunaga’nın "üç sıra tüfek atışı" anlatısı sonradan şişirilmiş olabilir; savaşın akışı tartışmalıdır.

1579’da eşi Tsukiyama öldürüldü ve oğlu Nobuyasu intihara mecbur bırakıldı. Nobunaga’nın baskısı ve Ieyasu’nun kendi hesabı kaynaklarda farklı anlatılır; hâlâ tartışılan bir konudur.

RİVAYET21 Haziran 1582’de Honnō-ji’de Nobunaga öldürüldüğünde Ieyasu Sakai’daydı. Küçük bir maiyetle Iga dağları üzerinden birkaç günde Mikawa’ya döndü. Kaçışın ayrıntıları (Hattori Hanzō’nun rolü, yerli kılavuzlar) Edo dönemi anlatılarına dayanır.

1584’te Komaki–Nagakute savaşında Hideyoshi’ye karşı çıktı, Nagakute’de önemli bir taktik başarı kazandı ama siyasi olarak Hideyoshi kazandı. 1586’da Hideyoshi’nin kız kardeşi Asahi ile evlendi ve Osaka’da ona bağlılık gösterdi. 1590’da Odawara’nın düşüşünden sonra Kantō’ya ve Edo’ya taşındı.

1598’de Hideyoshi öldü; Ieyasu beş naipten biri oldu. 21 Ekim 1600’de Sekigahara’da Ishida Mitsunari’nin Batı ordusunu yendi. Toprakları yeniden paylaştırdı; Mōri ve Uesugi’nin gelirleri büyük ölçüde kısıldı, Toyotomi hanedanının doğrudan geliri çok azaldı.

24 Mart 1603’te şogun oldu, 1605’te oğlu Hidetada’ya devretti, 1607’de Sunpu’ya yerleşti. 1614–15 Osaka kuşatmalarında Toyotomi hanedanını ortadan kaldırdı; 1615’te Buke shohatto ile samuray aileleri için bir yasa çıkardı. 1 Haziran 1616’da Sunpu’da öldü.

HESAPÖlüm sebebi kesin bilinmiyor. Ocak 1616’da avdan sonra yediği yağlı bir yemeğin ardından hastalandığı anlatılır; modern tahminler mide kanserine işaret eder.

RİVAYETÖlümünden sonra Tōshō Daigongen diye tanrılaştırıldı; Nikkō’daki türbe bugün de ziyaret edilir. "Hayat uzun bir yolda ağır yük taşımaktır" diye bilinen söz ona atfedilir ama çağdaş bir kaynakta yoktur; sonradan derlenmiştir.

TEMSİLİBu dosyadaki çapalar dışındaki olayların hepsi temsilîdir: o çağda, Mikawa’da, Sunpu’da, Edo’da bir beyzadenin ya da beyin başına gelebilecek şeyler. Çocukluk ve gençlik yılları için elimizde az kayıt var.

Kaynaklar

Ōta Gyūichi, Shinchō-kōki (Nobunaga’nın yaşam öyküsü, 17. yy başı)
Ōkubo Hikozaemon, Mikawa Monogatari (17. yy; Edo dönemi, Tokugawa’yı öven bir anlatı)
Tokugawa Jikki (19. yy resmî Tokugawa kroniği)
Conrad Totman, Tokugawa Ieyasu: Shōgun (1983)
George Sansom, A History of Japan 1334–1615 (1961)
John Whitney Hall (ed.), The Cambridge History of Japan, cilt 4: Early Modern Japan (1991)
Mary Elizabeth Berry, Hideyoshi (1982)
Anthony J. Bryant, Sekigahara 1600 (Osprey, 1995)
Stephen Turnbull, Nagashino 1575 (Osprey, 2000)
Stephen Turnbull, The Samurai Sourcebook (1998)

Bu hayattaki derin savaş dosyaları